Suvača u Kikindi

 

Kikinda je skoro u potpunosti uništena za vreme turske vladavine.  Od 1751. godine je ponovo naseljen sa srpskim, nemačkim i mađarskim doseljenicima. Stanovništvo je ovde prvo gradio suvače. Prvi podatak potiče iz 1781. godine ,da je tada je bilo 17 suvača u gradu, a na mapi iz 1847. godine se nalazilo već 51 suvača. Tokom druge polovine XIX. veka  počele su da se grade i vetrenjače.

Istorija jedine suvače koja još i dan danas postoji nije baš svakodnevna. Mlinove su obično gradili u to vreme bogatiji garađani, pa su ih davali u zakup mlinarima, a na prostoru sadašnje Vojvodine krajem XIX. veka pojavio se novi oblik gradnje mlinova, a to je zadružno građenje mlinova. U Kikindi 1899. godine se 30 susednih zemljoradnika udružilo u zadrugu za gradnju mlina. Prvo su uzeli zajam, od čega su kupili građevinski materijal, i od delova jedne tamošnje suvače izgradili su suvaču iste godine u Kikindi.

Njihova zadruga se kasnije rasformirala, jer nisu mogli naći adekvatnog stručnog mlinara koji bi radio u mlinu, i tako su preostalih šest članova 1907. godine prodali suvaču  Krummer Fabianu koji je poticao iz stare mlinarske porodice, a i sam je bio mlinar. Njegova porodica je držala suvaču sve do nacionalizacije 1945. godine, i tako je Gašpar Krummer bio poslednji vlasnik kikindske suvače.

Značaj suvače u Kikindi je u tome, što je on opstao na izvornom mestu, sa svom originalnom opremom, i to je jedina suvača u Karpatskoj niziji koja je preživela poslednjih 120 godina zajedno sa mlinarevom kućom. Ovde je mlin i simbol mesne zajednice, a proglašen je za nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju, i stavljen je pod zaštitu države.