Vetrenjača Senteš-Donat  – Nacionalni spomen-park istorije Opustaser

Senteš je bio poznat u XIX. veku po svojim vetrenjačama, koji su većim delom nestali. Opstali su samo oni na priferijama naselja. U Donatskom ataru vetrenjača koja je građena od 1866. do 1867. godine od strane gazde Janoš Čuč, jedini je dobio status žastićenog materijalnog dobra, i stajao je do 1979. godine na izvornom lokalitetu, ali tada su doneli odluku o premeštanju u Nacionalni spomen-part istorije Opustaser. Došlo je do razmontiranja i premeštanja. U Škanzenu je 1988. godine otvorena renovirana vetrenjača. Konstrukciju mlina su u potpunosti obnovili. Vetrenjača iz Senteša je tipični predstavnik vetrenjača na gornji pogon u južnom delu Panonske nizije.

 

Zidani mlin na vetar u Midsentu

 

Već posle I. svetskog rata stanovnici sela između Hodmezevašarhelja i Senteša počeli su da zidaju mlinove na vetar. To su bili mali mlinovi, laki za zidanje i rukovanje, i tako  stanovnici salaša nisu morali daleko da nose svoje žitarice na mlevenje. Zidani mlin na vetar u Mindsentu je sagradio jedan lokalni drvorezbar-tesar 1938. godine, a 1980. godine su ga razmontirali, i pretemestili u Nacionalni spomen-park istorije Opustaser.

 

Mlin za papriku sa motovilom u Reski

 

U okolini Segedina u XIX. veku je počela proizvodnja paprike. U početku su papriku mleli u vodenicama, kasnije i u milnovima na vetar. Na segedinskom salašu mogla se  primetiti specifična konstrukcija za mlevenje paprike, koju možemo nazvati i mlinom za papriku. Mlin je kućne izrade i funkcioniše kao suvača. Njegove dve rude su se pokretale pomoću konjske vuče. Rude su uz pomoć zubčastog prenosa okretale treću rudu koja je imala udubljene žljebove. Verovatno je izrađena oko 1930. godine. Kao i mlinovi na vetar, i ovo je jedan od mnogobrojnih dokaza snalažljivosti stanovnika salaša i njihove sposobnosti za prilagođavanje uslovima života na salašu.