Mlin na vetar u Martelju – Hodmezevašarhelj, muzej salaša u Kopanču

 

Marteljski salaši postal su sastavni deo Hodmezevašerhelja 1882. godine. Broj salaša u tom periodu postajao je sve veći, a povećana proizvodnja žitarica zahtevala je i veći broj mlinova. U okolini Marteljskih salaša 1882. godine već je postojalo šest vetrenjača, ali početkom XX. veka oni već nisu bili u funkciji. Posle ovih su stanovnici salaša prešli na izgradnju malih mlinova sa drvenim konstrukcijama, tzv. mlinova na vetar, za ličnu upotrebu. Na Marteljskim salašima dva šogora, Šandor Nađ i Šandor Hegediš su prvi izgradili dva ovakava mehanizma za mlevenje od 1918. do 1919 godine. Ideju su dobili za vreme boravka na Galicijskom frontu za vreme I. svetskog rata, gde su videli male mlinove na vetar kod ruskih salaša. Potreba, kao i mogućnost lakog rukovanja, dovelo je do toga, da su između dva svetska rata stavljena u funkciju 18-20 malih mlinova na vetar, od kojih je manji broj bio u funkciji još i 1980. godine. Ovde prikazani mlin je građen od strane zemljoradnika Šandora Nađa  i radio je sve do 1919. godine.

Ovaj mlin na vetar iz Martelja, sa Nađ salaša, premešten je 1975. u etno muzej salaša u Kopanču, a odande su ga premestili u Nacionalni spomen-park istorije Opustaser. 2019. godine su konstrukciju staru 100 godina vratili u atar Hodmezevašarhelja, u etno muzej na salašu u  Kopanču, a u Nacionalnom spomen-parku istorije Opustaser podigli su kopiju ovog mlina.